Synthetic Consumer LabSynthetic Consumer Lab
Araştırmaya dönDeney 1 / Altı senaryo

Daveti kim yaptı, mekân ne kadar: hesabı kim ödemeli?

Can ve Elif bir uygulamada tanıştı. Daveti biri yaptı, mekânı o seçti, hesap geldi. Aynı 357 kişi altı senaryonun her biri için “sizce hesabı kim ödemeli?” ve “siz olsaydınız ne yapardınız?” sorularını cevapladı.

6Senaryo · davet eden × mekân
357Kişi · her senaryoda aynı
2Soru · norm ve kendi davranışı
Bulgu

“Davet eden öder” kuralı sadece erkekler için geçerli.

Daveti kadın yapsa ve pahalı mekânı kadın seçse bile “kadın ödemeli” diyen neredeyse çıkmadı; altı senaryodaki 2.142 cevabın yalnızca 11’i bu yöndeydi. Daveti erkek yaptığında ve mekân pahalılaştıkça “erkek ödemeli” diyenler artıyor; daveti kadın yaptığında cevap bölüşmeye kayıyor.

S1 / Sizce hesabı kim ödemeli?

Davet eden mi, cinsiyet mi?

“Erkek ödemeli” diyenlerin payı
Erkek davet ettiKadın davet etti
Kahve300 TL%46Bölüşme %54 · Kadın ödemeli %0%41Bölüşme %59 · Kadın ödemeli %0
Restoran1.500 TL%52Bölüşme %48 · Kadın ödemeli %0%36Bölüşme %64 · Kadın ödemeli %1
Fine dining5.000 TL%60Bölüşme %40 · Kadın ödemeli %0%31Bölüşme %67 · Kadın ödemeli %2

Her hücre bir senaryoyu gösteriyor: satırda mekân ve toplam hesap, sütunda daveti kimin yaptığı var. Büyük rakam o senaryoda “erkek ödemeli” diyenlerin payını, altındaki satır diğer cevapların payını gösteriyor. Aynı 357 kişi altı senaryoyu da cevapladı.

%2“Kadın ödemeli” diyenlerin payı hiçbir senaryoda bu oranı geçmiyor. Daveti kadın yapmış ve pahalı mekânı o seçmiş olsa bile sonuç değişmiyor.

Daveti erkek yaptığında “erkek ödemeli” diyenlerin payı kahvede %46, fine dining’de %60 oluyor. Daveti kadın yaptığında aynı mekânlarda bu pay %41 ve %31 oluyor ve fark bölüşmeye gidiyor. Kısacası pahalı yeri seçen erkek ödüyor, pahalı yeri seçen kadın bölüşüyor.

“Erkek ödemeli” cevabını en çok erkekler veriyor: erkek katılımcılarda bu pay %51, kadın katılımcılarda %37. Altı senaryonun ortalaması ise %44 oluyor.

S1 / Senaryo senaryo

Her senaryonun tam dağılımı

Dört seçenek, altı senaryo. Her mekân için solda erkeğin, sağda kadının davet ettiği senaryo var. İlk mekân açık; diğerlerini açarak karşılaştırın.

Fine dining · 5.000 TL
Erkek davet etti

Tek seçim · 357 kişi

  1. Erkek ödemeli%60 · 213 kişi
  2. Kadın ödemeli%0 · 0 kişi
  3. Yarı yarıya bölüşmeliler%24 · 85 kişi
  4. Herkes kendi yediğini ödemeli%17 · 59 kişi
Kadın davet etti

Tek seçim · 357 kişi

  1. Erkek ödemeli%31 · 109 kişi
  2. Kadın ödemeli%2 · 8 kişi
  3. Yarı yarıya bölüşmeliler%43 · 155 kişi
  4. Herkes kendi yediğini ödemeli%24 · 85 kişi
Restoran · 1.500 TL
Erkek davet etti

Tek seçim · 357 kişi

  1. Erkek ödemeli%52 · 187 kişi
  2. Kadın ödemeli%0 · 0 kişi
  3. Yarı yarıya bölüşmeliler%38 · 137 kişi
  4. Herkes kendi yediğini ödemeli%9 · 33 kişi
Kadın davet etti

Tek seçim · 357 kişi

  1. Erkek ödemeli%36 · 128 kişi
  2. Kadın ödemeli%1 · 2 kişi
  3. Yarı yarıya bölüşmeliler%47 · 168 kişi
  4. Herkes kendi yediğini ödemeli%17 · 59 kişi
Kahve · 300 TL
Erkek davet etti

Tek seçim · 357 kişi

  1. Erkek ödemeli%46 · 166 kişi
  2. Kadın ödemeli%0 · 0 kişi
  3. Yarı yarıya bölüşmeliler%41 · 145 kişi
  4. Herkes kendi yediğini ödemeli%13 · 46 kişi
Kadın davet etti

Tek seçim · 357 kişi

  1. Erkek ödemeli%41 · 147 kişi
  2. Kadın ödemeli%0 · 1 kişi
  3. Yarı yarıya bölüşmeliler%44 · 156 kişi
  4. Herkes kendi yediğini ödemeli%15 · 53 kişi
S2 / Siz olsaydınız ne yapardınız?

Norm başka, davranış başka

Bu soruda herkes kendi cinsiyetinden olan karakterin yerine geçti ve ne yapacağını söyledi. Aşağıdaki oranlar altı senaryonun ortalamasını gösteriyor.

Kadınlar
  1. Hesabın tamamını öderdim%6 · 11 kişi
  2. Bölüşmeyi teklif ederdim%84 · 140 kişi
  3. Karşı tarafın ödemesini beklerdim%10 · 17 kişi
Erkekler
  1. Hesabın tamamını öderdim%33 · 62 kişi
  2. Bölüşmeyi teklif ederdim%64 · 122 kişi
  3. Karşı tarafın ödemesini beklerdim%3 · 6 kişi

Norm ile davranış birbirinden ayrılıyor: “erkek ödemeli” diyen kadınların büyük çoğunluğu, kendisi olsa bölüşmeyi teklif edeceğini söylüyor. Kadınların cevabı mekâna ve davet edene göre değişmiyor; erkeklerin cevabı ise pahalı mekânda tamamını ödemeye kayıyor.

Kırılımlar

Cinsiyet, yaş, SES ve tercih tipine göre

Erkek davet etti, restoran 1.500 TL: hesabı kim ödemeli?
Cinsiyet
CinsiyetKişiErkek ödemeliKadın ödemeliYarı yarıya bölüşmelilerHerkes kendi yediğini ödemeli
Kadın167%44%0%47%8
Erkek190%59%0%31%10
Yaş
YaşKişiErkek ödemeliKadın ödemeliYarı yarıya bölüşmelilerHerkes kendi yediğini ödemeli
18–24107%50%0%42%7
25–34138%51%0%39%10
35–44112%56%0%34%10
SES
SESKişiErkek ödemeliKadın ödemeliYarı yarıya bölüşmelilerHerkes kendi yediğini ödemeli
A75%59%0%27%15
B65%49%0%45%6
C1107%53%0%41%6
C2110%49%0%40%11
Tercih tipi
Tercih tipiKişiErkek ödemeliKadın ödemeliYarı yarıya bölüşmelilerHerkes kendi yediğini ödemeli
Eşitlikçi131%25%0%70%5
Gelenekçi114%66%0%22%12
Gösterişçi112%71%0%18%12
Kadın davet etti, restoran 1.500 TL: hesabı kim ödemeli?
Cinsiyet
CinsiyetKişiErkek ödemeliKadın ödemeliYarı yarıya bölüşmelilerHerkes kendi yediğini ödemeli
Kadın167%29%1%54%15
Erkek190%42%0%41%18
Yaş
YaşKişiErkek ödemeliKadın ödemeliYarı yarıya bölüşmelilerHerkes kendi yediğini ödemeli
18–24107%36%0%49%16
25–34138%35%1%46%18
35–44112%38%1%46%15
SES
SESKişiErkek ödemeliKadın ödemeliYarı yarıya bölüşmelilerHerkes kendi yediğini ödemeli
A75%60%1%36%3
B65%29%2%55%14
C1107%26%0%55%19
C2110%33%0%42%25
Tercih tipi
Tercih tipiKişiErkek ödemeliKadın ödemeliYarı yarıya bölüşmelilerHerkes kendi yediğini ödemeli
Eşitlikçi131%13%0%65%22
Gelenekçi114%39%0%41%19
Gösterişçi112%59%2%32%7
Erkek davet etti, fine dining 5.000 TL: hesabı kim ödemeli?
Cinsiyet
CinsiyetKişiErkek ödemeliKadın ödemeliYarı yarıya bölüşmelilerHerkes kendi yediğini ödemeli
Kadın167%57%0%25%17
Erkek190%62%0%23%16
Yaş
YaşKişiErkek ödemeliKadın ödemeliYarı yarıya bölüşmelilerHerkes kendi yediğini ödemeli
18–24107%67%0%20%13
25–34138%54%0%28%19
35–44112%60%0%23%17
SES
SESKişiErkek ödemeliKadın ödemeliYarı yarıya bölüşmelilerHerkes kendi yediğini ödemeli
A75%56%0%35%9
B65%54%0%28%18
C1107%65%0%23%11
C2110%60%0%15%25
Tercih tipi
Tercih tipiKişiErkek ödemeliKadın ödemeliYarı yarıya bölüşmelilerHerkes kendi yediğini ödemeli
Eşitlikçi131%48%0%37%15
Gelenekçi114%69%0%10%21
Gösterişçi112%63%0%23%13
Erkek davet etti, restoran 1.500 TL: siz olsaydınız?
Cinsiyet
CinsiyetKişiHesabın tamamını öderdimBölüşmeyi teklif ederdimKarşı tarafın ödemesini beklerdim
Kadın167%5%83%11
Erkek190%33%65%2
Yaş
YaşKişiHesabın tamamını öderdimBölüşmeyi teklif ederdimKarşı tarafın ödemesini beklerdim
18–24107%9%80%10
25–34138%28%67%5
35–44112%21%75%4
SES
SESKişiHesabın tamamını öderdimBölüşmeyi teklif ederdimKarşı tarafın ödemesini beklerdim
A75%43%55%3
B65%14%83%3
C1107%12%81%7
C2110%15%74%11
Tercih tipi
Tercih tipiKişiHesabın tamamını öderdimBölüşmeyi teklif ederdimKarşı tarafın ödemesini beklerdim
Eşitlikçi131%14%79%7
Gelenekçi114%18%78%4
Gösterişçi112%29%63%8

Yöntem ve okuma notları

Panel

18–44 yaş, bekâr ya da boşanmış 500 kişilik sentetik panel. Yaş bantları 35 / 40 / 25, cinsiyet 50 / 50 olarak kotalandı; şehir, eğitim ve gelir doğal dağılımda bırakıldı. Panel Türkiye’deki bekârları temsil etmez; bulgular kesitler arasındaki farklara dayanır.

Neden SES A–C2?

D ve E gruplarındaki kişiler fiyat sorularında tutarsız cevap verdi ve büyük bölümü hiç ilk buluşmaya çıkmamıştı. Raporlanan tüm oranlar A–C2 grubundaki 357 kişiye dayanır; SES kırılımındaki fiyat eğimi tam paneli kullanır.

Senaryolar ve kollar

Altı buluşma senaryosu ve hesaptaki üç davranış ayrı anketler olarak aynı kişilere soruldu. Her kişi her soruyu bir kez cevapladı. Senaryo hücreleri arasındaki farklar aynı kişilerin cevaplarındaki değişimdir.

Detaylı kırılımları ve sonuçların tamamını görmek isterseniz info@synthetic-consumers.com adresine yazabilirsiniz.